Na przestrzeni wieków zmieniło się oblicze zamku, jego właściciele i mieszkańcy. Ze względu na położenie był niewątpliwie ważnym miejscem. Właśnie tutaj, przy głównej drodze między innymi na Słowację, Węgry i Bałkany, wymieniano kurierów i konie. Był siedzibą dostojników; tu gościli książęta, później wysocy urzędnicy państwowi. Najprawdopodobniej zamek został wzniesiony w czwartym ćwierćwieczu XV wieku przez Jana Czelo z Czechowic, który w owym czasie był właścicielem dóbr dzięgielowskich. Istnieją jednak przypuszczenia, iż pierwotny zamek - grodek stożkowy - znajdował się kilkadziesiąt metrów dalej za dzisiejszym zamkiem.

 

 

Budynek znajduje się we wschodniej części Dzięgielowa i jest położony nad rzeką Dzięgielówką, która bierze swój początek tuż obok zamku z połączenia kilku strumieni (według mapy katastralnej z 1836 r.). Z historii zamku - jako budowli architektonicznej - można wnioskować, iż obecny jego wygląd nie odzwierciedla pierwotnego stanu. Został on zbudowany na planie nieregularnego czworoboku z dziedzińcem w środku. Jednak nie zachowało się skrzydło wschodnie. W wieku XVIII od północy do zamku dobudowano prostokątne skrzydło, które zmieniło pierwotny charakter czworobocznego zamku.

 

Nad bramą wjazdową, pełniącą obecnie funkcję przelotowej sieni, znajduje się kamienny portal oraz kartusz herbowy z datą 1768, jak również herby Śreniawa i Odrowąż (herby ówczesnych właścicieli zamku).

 

 

 

Zamek, mimo wielu zmian architektonicznych, zachował charakter renesansowy z partiami gotyckimi oraz barokowymi. Cała budowla wykonana z kamienia i cegły jest otynkowana, jednopiętrowa, częściowo podpiwniczona. Niewątpliwie na obecny wygląd wpłynęły istotne fakty historyczne: zniszczenia wojny trzydziestoletniej (1618-1648), przebudowa w drugiej połowie XVIII wieku oraz pożar zamku w 1870 roku. W pobliżu zamku, od strony północnej, istniała niegdyś wielka stodoła z kamiennymi podporami, w której zamieszkiwało kilka rodzin. Przez mieszkańców Dzięgielowa budynek ten, jak również pobliskie otoczenie, nazywane były "na browarze", co może sugerować, że właśnie tam znajdowały się pomieszczenia związane z produkcją piwa. Wewnątrz zamku na uwagę zasługują różnorakie formy architektoniczne jak sklepienia, np. kolebkowe, kolebkowe z lunetami, żaglaste, krzyżowe z lunetami czy trójprzęsłowy podcień znajdujący się wewnątrz dziedzińca.

 

Gdy zamek kupiła Komora Cieszyńska, zmieniło się jego znaczenie. W 1793 roku pomieszczenia przeznaczono na mieszkania dla pracowników służby rolnej. Nadal w zamku był browar oraz gorzelnia i ta stała się później przyczyną pożaru.

 

W okresie międzywojennym zabytek należał do Skarbu Państwa, a w roku 1932 odkupił go ks. Karol Kulisz. Nadal mieszkało w nim kilkanaście rodzin - co potwierdza zdjęcie z 1937 roku.

 

 

Nowy właściciel miał dalekosiężne plany. Zamierzał zorganizować w zamku dom starców, uniwersytet ludowy i miejsce wypoczynku młodzieży ze Śląska. Jednak II wojna światowa przekreśliła wszelkie plany. Ks. Karol Kulisz zginął w 1940 roku w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie. W 1945 roku zamek znów przejął Skarb Państwa. Po reformie administracyjnej przekazano go gminie Goleszów. Nie przeprowadzono żadnego remontu, nie znaleziono sponsora, aby dzięgielowski zabytek stał się użyteczny i pełnił określoną funkcję. W końcu w 1993 roku ogłoszono przetarg na sprzedaż zamku. W chwili obecnej jest własnością prywatną.

 

  Zofia Fober, Tomasz Lenkiewicz, Katarzyna Bogdał